Research Information System
Akademik Tarih ve Araştırmalar Dergisi, vol.9, no.15, pp.59-95, 2026 (Peer-Reviewed Journal)
Gazi Müşir Ömer Rüştü Paşa, Osmanlı'nın son dönemlerinde hem Sultan II. Abdülhamit devrinde hem de II. Meşrutiyet devrinde itibarlı bir asker ve devlet adamı olarak öne çıkmıştır. Genç yaşta başladığı askerlik kariyerinde 63 yıl hizmet etmiş; Karadağ, Sırp ve 93 Harpleri, 1897 Yunan Harbi ve Balkanlardaki görevlerinde devlete önemli hizmetler sunmuştur. Askeri kariyerindeki 1897 Yunan Harbi ordu kurmay başkanlığı onun sivrilmesine zemin hazırlamıştır. Müşir (mareşal) rütbesine erişmesinin yanında “Gazi” ve “Yaver-i Ekrem” unvanlarıyla onurlandırılmıştır. II. Meşrutiyet’in ilanı sürecinde kısa süreliğine Harbiye Nazırlığı yapmıştır. Böylesi çalkantılı bir süreçte bu göreve saray tarafından doğrudan atanması onun II. Abdülhamit’in güvendiği bir isim olduğunu apaçık göstermektedir. Meşrutiyet sonrasında da vefatına kadar Ayan Meclisi azalığını sürdürmüştür. Bu bakımdan herhangi bir tasfiye görmeyişi kendisinin itibarının devamına önemli bir kanıttır. Mütareke devrinde Hürriyet ve İtilaf Fırkası’nın yeniden teşkili süreci, Paşa’nın Şişli’deki konağında başlamıştır. 79 yıllık ömrünü 1922’de İstanbul’da tamamlayan Ömer Rüştü Paşa’nın ailesinden de hem Osmanlı döneminde hem de Cumhuriyet döneminde devlet hizmetinde bulunmuş önemli isimler çıkmıştır. Devletin çalkantılı bir döneminde oldukça önemli hizmetlerde bulunmuş bir devlet adamı olan Ömer Rüştü Paşa’nın buna rağmen detaylı bir biyografisi bugüne kadar yazılmamıştır. Bu makale ile kendisinin arşivlerden, resmi ve dönem süreli yayınlarından ve diğer telif eserlerden yola çıkılarak biyografisinin detaylandırılması ve tanıtılması hedeflenmiştir.