Rekreasyonel Gürültüye Maruz Kalan Üniversite Öğrencilerinde Mekânsal İşitsel Beceriler ile Fonksiyonel Konuşma Algısı Arasındaki İlişkinin İncelenmesi
Kadıhanoğlu S., Sökmen H., Kalafat D. N., Yaylacı A.
TÜBİTAK Projesi, 2209-A - Üniversite Öğrencileri Araştırma Projeleri Destekleme Programı, 2026 - 2027
- Proje Türü: TÜBİTAK Projesi
- Destek Programı: 2209-A - Üniversite Öğrencileri Araştırma Projeleri Destekleme Programı
- Başlama Tarihi: Mayıs 2026
- Bitiş Tarihi: Mayıs 2027
Proje Özeti
Gürültüye bağlı işitme kaybı, uzun süreli veya tekrarlayıcı biçimde yüksek şiddette sese maruz kalma sonucu gelişen sensörinöral bir kayıp türüdür. Günümüzde işitme kaybı yalnızca endüstriyel ortamlarda çalışan bireylerle sınırlı değildir; özellikle genç erişkinlerde rekreasyonel gürültü maruziyeti giderek artan bir halk sağlığı sorunu haline gelmiştir. Kulaklıkla yüksek sesle müzik dinleme, konser ve bar gibi ortamlarda sık bulunma, koklear sinaptik bağlantılarda geri dönüşsüz hasarlara neden olarak gizli işitme kaybına yol açabilmektedir. Bu bireyler sessiz ortamlarda konuşmayı rahat anlayabilse de, gürültülü ortamlarda konuşmayı ayırt etme ve sesin yönünü belirlemede güçlük yaşarlar. Bu durum, mekânsal işitsel becerilerin ve fonksiyonel konuşma algısının bozulduğunu düşündürmektedir. Literatürde rekreasyonel gürültü maruziyeti ile davranışsal düzeyde işitsel işlemleme becerileri arasındaki ilişkiyi inceleyen çalışmaların azlığı, bu araştırmanın bilimsel gerekçesini oluşturmaktadır.
Bu araştırma, kesitsel ve karşılaştırmalı bir tasarımda yürütülecek olup, işitme eşiği normal sınırlarda olan 18–25 yaş aralığındaki 70 üniversite öğrencisini kapsayacaktır. Katılımcıların rekreasyonel gürültü maruziyet düzeyleri anket yoluyla belirlenecek, ardından mekânsal işitsel beceriler ve gürültüde konuşma algısı performansları değerlendirilecektir. Mekânsal İpucu Ağırlığı Testi, danışman tarafından doktora tezi kapsamında geliştirilmiş özgün bir testin genç yetişkin popülasyon uyarlaması olup ITD ve ILD ipuçlarını davranışsal düzeyde ölçmektedir. Ayrıca Türkçe Gürültüde Konuşmayı Anlama Testi (HINT-TR) adaptif protokolle uygulanarak bireylerin %50 anlama düzeyine karşılık gelen sinyal gürültü oranı eşiği belirlenecektir. Veriler SPSS 28 programında analiz edilerek gruplar arası farklar ve değişkenler arası ilişkiler değerlendirilecektir.
Araştırmanın Ocak 2026–Ocak 2027 tarihleri arasında yürütülmesi planlanmaktadır. Etik kurul onayı alındıktan sonra pilot uygulama, veri toplama ve analiz aşamaları gerçekleştirilecektir. Çalışma, rekreasyonel gürültünün genç erişkinlerdeki işitsel işlemleme üzerindeki etkilerini davranışsal düzeyde ortaya koyan öncü bir araştırma olacaktır. Elde edilecek bulgular, erken dönemde fark edilemeyen işitsel değişimlerin tanılanmasında yeni davranışsal belirteçlerin geliştirilmesine katkı sağlayacaktır. Ayrıca toplumun gürültüye karşı farkındalığını artıracak, genç bireylerde önleyici işitme sağlığı uygulamalarının planlanmasına bilimsel temel oluşturacaktır. Çalışmanın sonuçlarının, ulusal veya uluslararası kongrelerde bildiri olarak sunulması ve hakemli dergilerde yayımlanması hedeflenecektir.
Anahtar Kelimeler: rekreasyonel gürültü, mekânsal işitsel beceriler, gürültüde konuşma algısı, gizli işitme kaybı