İlkokul çağı çocuklarında animasyon terapisinin zaman algısına etkisi: Randomize kontrollü çalışma

Tez Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Ergoterapi A.B.D., Türkiye

Tez Danışmanı: Gonca Bumin

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Özet:

Bu araştırma, animasyon terapisinin (AT) ilkokul çağındaki tipik gelişim gösteren çocuklarda zaman algısı ve yürütücü işlevler aracılığıyla günlük rutin performansları üzerindeki etkilerini incelemek amacıyla, randomize kontrollü iki kollu paralel tasarımlı olarak gerçekleştirildi. Çalışmaya 7–10 yaş aralığında 63 çocuk dahil edildi ve çocuklar müdahale (n=31) ve kontrol (n=32) gruplarına rastgele atandı. Müdahale grubuna 10 hafta boyunca haftada bir gün, 30–60 dakika süren toplam 10 seans animasyon terapisi uygulandı; kontrol grubu bekleme listesinde tutuldu. Her iki grupta da ilk ve son değerlendirmeler 10 hafta arayla yapıldı. Değerlendirmelerde Süre Ayırt Etme (SA), Süre Yeniden Üretim (SYÜ) görevleri ve Yürütücü İşlevler ve Aktivite Rutinleri Ölçeği (YİARÖ) kullanıldı. İlk değerlendirmelerde iki grubun tüm ölçümlerde başlangıç değerleri açısından benzer olduğu görüldü (p>0,05). Sonuçlar, animasyon terapisi sonrasında müdahale grubunda zaman ayrımının tüm parametrelerinde ayrım eşiğinin anlamlı düzeyde azaldığını ve zaman ayrımı becerisinin geliştiğini (p=0,01–0,03; r=0,28–0,75); süre yeniden üretimi görevlerinde 500 ms ve 800 ms parametrelerinde anlamlı iyileşmeler sağlandığını (p=0,03–0,04; r=0,28–0,40) ve YİARÖ toplam puanı ile Oyun–Serbest Zaman ve Sosyal Rutinler alt boyutlarında performans artışı olduğunu gösterdi (p<0,01; r=0,66–0,75). Bu bulgular, animasyon terapisinin dikkat, davranış inhibisyonu ve öz düzenleme becerilerini güçlendirdiğini ve böylece çocukların zaman algısının fiziksel zaman ile daha senkronize hale geldiğini ve yürütücü işlevler aracılığı ile günlük rutin performanslarını artırdığını gösterdi. Animasyon terapisinin, bilişsel, duygusal ve sosyal süreçlerle ilişkili zaman algısının gelişimini destekleyen yenilikçi bir ergoterapi yaklaşımı olduğu ve okul ile sanat temelli rutinlerde yürütücü işlevler ile zaman yönetimini desteklemede etkili bir araç olarak kullanılabileceği görüldü.