Kolonoskopi planlanan hastalarda mobil uygulama temelli bağırsak hazırlığı eğitiminin hastanın bağırsak hazırlığı uyumuna, kalitesine ve anksiyete düzeyine etkisi
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Anabilim Dalı Başkanlığı, Türkiye
Tez Danışmanı: Nuray Akyüz
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Desteklendiği Program: TÜBİTAK 2244 Programı
Özet:
Giriş ve Amaç: Yeterli bağırsak hazırlığı kolonoskopide bağırsak mukozasının doğru gözlenmesi ve değerlendirilmesinde ön koşuldur. Kolonoskopi hazırlık sürecinde etkili eğitimin, hastaların bağırsak hazırlık kalitesini ve uyumunu önemli ölçüde artırdığı bilinmektedir. Literatürde bağırsak hazırlık eğitiminin etkinliğini artırmaya yönelik birçok yenilikçi yöntem (eğitim kitapçığı, poster, video, kısa mesaj vb.) kullanıldığı, ancak mobil uygulama ile eğitiminin kısıtlı olduğu görülmektedir. Bu araştırmada, kolonoskopi planlanan hastalarda mobil uygulama temelli bağırsak hazırlık eğitiminin hastanın bağırsak hazırlığı uyumuna, kalitesine ve anksiyete düzeyine etkisini belirlemek amaçlandı. Yöntem: Prospektif, tek-kör randomize kontrollü olan bu araştırmanın örneklemini, bir üniversite hastanesinin Endoskopi ünitesine ayaktan başvuran hastalardan araştırma ölçütlerine uyan 160 hasta oluşturdu. Hastalar araştırmacı tarafından yazılı- sözlü eğitim ile birlikte mobil uygulama eğitimi alan girişim grubuna (n=80) ya da sadece yazılı- sözlü eğitim alan kontrol grubuna (n=80) rastgele atandı. Araştırmanın birincil sonucu bağırsak hazırlık kalitesi puanı, ikincil sonuçları ise hastaların bağırsak hazırlık işlemlerine uyumu ve işlemden önce değerlendirilen anksiyete düzeyidir. Araştırma öncesinde etik ve kurum izni alındı. Veriler, SPSS yazılımı versiyon 26 programı ile %95 güven aralığında anlamlılık ise p<0,05 olarak değerlendirildi.
Bulgular: Girişim grubu hastalarının kontrol grubu hastaları ile karşılaştırıldığında; yeterli bağırsak hazırlık düzeyinin (%94,9’a karşı %83,8 p=0,022; p<0,05) ve sağ, transvers ve sol kolon segmenti Boston Bağırsak Hazırlık ölçeği sonucunun mükemmel olma oranının (p<0,01) girişim grubu hastalarında daha yüksek olduğu bulundu. Hastaların kolonoskopi bağırsak hazırlığı toplam uyum oranının girişim grubunda %96, kontrol grubunda %90 olduğu (p=0,005; p<0,01) ve girişim grubu hastalarının berrak sıvı diyetine tam uyum oranının (p=0,002; p<0,01) ve kolonoskopi hazırlığında hiç zorlanmama (p=0,009; p<0,01) oranının kontrol grubuna göre anlamlı düzeyde yüksek olduğu görüldü. Gruplara göre hastaların Durumluk-Sürekli Kaygı puanları arasında anlamlı bir farklılık saptanmadı.Sonuç olarak bu çalışma, mobil uygulamanın kolonoskopi hazırlık süreci ve sonuçları üzerinde olumlu etkilerinin olduğunu gösterdi. Mobil uygulamanın hastaların genel bilgi düzeyini artırarak bağırsak hazırlık sürecini desteklediği ve sonuçların iyileştirilmesine katkı sağladığı sonucuna varıldı