E. FAECALİS İLE ENFEKTE EDİLMİŞ SİMÜLE AÇIK APEKSLİ DİŞLERİN DEZENFEKSİYONUNDA KULLANILAN FARKLI KANAL İÇİ MEDİKAMENTLERİN VE ŞELASYON AJANLARININ DENTİNDEN TRANSFORME EDİCİ BÜYÜME FAKTÖRÜ β-1 SALINIMINA ETKİSİ

Tez Türü: Diş Hekimliğinde Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Kütahya Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Diş Hekimliği Fakültesi, Klinik Bilimler, Türkiye

Tez Danışmanı: Arzu Kaya Mumcu

Tezin Onay Tarihi: 2026

Tezin Dili: Türkçe

Desteklendiği Program: Diğer

Özet:

Amaç: Bu in vitro çalışmanın amacı, Enterococcus faecalis ile enfekte edilmiş simüle açık apeksli kök kanalı modellerinde farklı şelasyon ajanlarının ve kanal içi medikamentlerin antibakteriyel etkinliklerini ve dentin matriksinden transforme edici büyüme faktörü beta-1 salınımı üzerindeki etkilerini değerlendirmektir.

Gereç ve Yöntemler: Çalışmada çekilmiş 100 insan dişinden simüle açık apeksli kök segmentleri hazırlandı. Örnekler steril ve E. faecalis ile enfekte gruplara ayrıldı. İrrigasyon protokollerinde %17 etilendiamintetraasetik asit (EDTA), %9 etidronik asit (HEDP) ve %10 glikolik asit (GA); kanal içi medikament protokollerinde ise kalsiyum hidroksit, üçlü antibiyotik patı (TAP) ve N-asetil sistein (NAC) değerlendirildi. Antibakteriyel etkinlik log₁₀CFU analizi ile, dentin kaynaklı TGF-β1 düzeyleri ise ELISA yöntemiyle belirlendi. Biyofilm oluşumu alan emisyon taramalı elektron mikroskobu ile doğrulandı. Veriler uygun istatistiksel yöntemlerle analiz edildi.

Bulgular: Tüm irrigasyon protokolleri enfekte örneklerde bakteriyel yükü anlamlı düzeyde azalttı; EDTA, HEDP ve GA grupları arasında anlamlı fark bulunmadı. Kanal içi medikamentler arasında en güçlü antibakteriyel etkinlik TAP grubunda gözlendi. İrrigasyon protokolleri steril ve enfekte örneklerde TGF-β1 salınımını artırdı. Buna karşın kanal içi medikamentler steril örneklerde TGF-β1 düzeylerini azalttı; enfekte örneklerde ise medikament grupları arasında anlamlı fark saptanmadı. İrrigasyon sonrası bakteriyel yük ile TGF-β1 düzeyleri arasında negatif korelasyon bulundu.

Sonuç: EDTA, HEDP ve GA benzer antibakteriyel etkinlik ve TGF-β1 salınımı göstermiştir. GA ve HEDP, rejeneratif endodontik prosedürlerde alternatif şelasyon ajanları olarak değerlendirilebilir. TAP güçlü antibakteriyel etkinlik göstermesine rağmen, kanal içi medikamentlerin TGF-β1 salınımı üzerindeki azaltıcı etkileri dikkate alınmalıdır.

Anahtar Kelimeler: Rejeneratif Endodonti, Enterococcus faecalis, TGF-β1, Glikolik asit, N-asetil sistein