CORONAVİRÜSÜN (COVİD-19) ÜÇÜNCÜ YAŞ TURİZMİ ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ; ALANYA ÖRNEĞİ
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Alanya Alaaddin Keykubat Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Sağlık Turizmi, Türkiye
Tez Danışmanı: Prof.Dr. Saliha Özpınar
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
Üçüncü yaş turizmi veya diğer adıyla yaşlı turizmi, aktif olarak çalışma hayatını
tamamlayan ve belli bir yaşın üzerindeki bireylerin tatil amacıyla farklı destinasyonlara
gerçekleştirmiş olduğu seyahatler olarak tanımlanır. Kış aylarında Avrupa ülkelerinin
soğuk olması, yaşlı bakım maliyetlerinin yüksek olması gibi durumlar göz önüne
alındığında, Türkiye’yi üçüncü yaş turizminde avantajlı ülke konumuna getirmektedir.
Ancak 2019 yılında ortaya çıkan COVİD-19 pandemisi en çok ileri yaştaki bireyleri
etkilemiş hem ulusal hem de uluslararası birçok destinasyonun boş kalmasına neden
olmuştur. Literatürde koronavirüsün (COVİD-19) üçüncü yaş turizmi üzerindeki etkileri
ile ilgili çalışmalar sınırlıdır. Bu gerekçe ile planlaması yapılan bu araştırmanın amacı,
koronavirüsün (COVİD-19) üçüncü yaş turizmi üzerindeki etkilerinin saptanmasıdır. Bu
bağlamda, üçüncü yaş turizmi kapsamında Türkiye’yi tercih eden turistlerin COVİD-19
korkusu, seyahat memnuniyetleri ve motivasyonlarının ilişkisi belirlenmeye çalışılmıştır.
Araştırma kesitsel tiptedir. Araştırmanın evrenini Alanya’yı ziyaret eden mental
yeterlilikte olan ve çalışmaya katılmayı kabul eden Türkçe, İngilizce, Rusça ya da
Almanca anlayabilen ve konuşabilen 65 yaş üstü 428 turist oluşturmaktadır. Araştırmanın
minimum örnek büyüklüğü prevalans %50 olarak ve yanılma payı %5 olarak alınmış ve
0.05 yanılgı düzeyinde, 1.000.000 evrene denk gelen 384 olarak belirlenmiştir.
Çalışmanın verileri 4 form ile toplandı: “kişisel bilgi formu”, “COVİD-19 korkusu
ölçeği”, “seyahat motivasyonu ölçeği” ve “seyahat memnuniyeti ölçeği”. Veriler,
01.12.2022-30.02.2023 tarihleri arasında İngilizce, Rusça, Almanca ve Türkçe olarak
hazırlanan anketlerin yüzyüze uygulanması yoluyla toplanmış ve verilerin
değerlendirilmesinde tanımlayıcı istatistikler ile Student's t-testi, ANOVA testi,
korelasyon ve çoklu regresyon istatistiksel analiz yöntemleri kullanılmıştır. Çalışmaya
katılanların %54,7’sı kadın, %56,5’i bekar ve %45,8’i 65-69 yaş aralığındadır (yaş
iv
dağılımı 70,64 ± 4,47; min-max 65-89). Katılımcıların %22,2’si Rusya’dan gelmiştir.
Katılımcıların COVİD-19 korkusu ölçeği dağılımı 15,359±6,611 (min-max 7-35),
seyahat motivasyonu (çekici faktörler) dağılımı 3,960±0,579 (min-max 1-5), seyahat
motivasyonu (itici faktörler) dağılımı 3,805±0,609 (min-max 1-5) ve seyahat
memnuniyeti dağılımı 4,236±0,668 (min-max 1-5)’dir. Çalışmada, seyahat memnuniyeti
yaş ve çocuk durumu; seyahat motivasyonu cinsiyet, medeni durum, sosyal sınıf çocuk
durumu ve kronik hastalığı olma; COVİD-19 korkusu medeni durum, eğitim durumu, aile
durumu, sosyal sınıf, gelir durumu ve alkol kullanma durumu arasında istatistiksel olarak
anlamlı farklılık olduğu belirlendi (p<0.05). Ayrıca çalışmada, seyahat motivasyonu ile
seyahat memnuniyeti ile arsında pozitif bir korelasyon belirlenmiş olup, COVİD-19
korkusu ile seyahat motivasyonu ve seyahat memnuniyeti arasında istatistiksel olarak
anlamlı bir ilişki bulunmadığı belirlenmiştir.
Sonuç olarak, üçüncü yaş turizminde seyahat memnuniyeti ve seyahat
motivasyonun, COVİD-19 korkusundan etkilenmediği ancak seyahat memnuniyeti ve
seyahat motivasyonun ilişkili olduğu belirlenmiştir. Ayrıca bazı sosyo-ekonomik
faktörlerin seyahat motivasyonu ve seyahat memnuniyetinde belirleyici olduğu
araştırmanın önemli bir sonucudur.
Sonuç olarak, çalışmada üçüncü yaş turizminde seyahat memnuniyeti ve seyahat
motivasyonunun COVİD-19 korkusundan etkilenmediği tespit edilmiştir. Ancak seyahat
memnuniyeti ile seyahat motivasyonu arasında bir ilişki olduğu belirlenmiştir. Ayrıca,
belirli sosyo-ekonomik faktörlerin hem seyahat motivasyonu hem de seyahat
memnuniyeti üzerinde belirleyici bir rol oynaması çalışmanın önemli bir bulgusudur.