Diyabet riski, aktivite düzeyleri ile Akdeniz tipi beslenme davranışları ilişkisi
Etkili Hemşirelik Dergisi, cilt.18, sa.2, ss.193-208, 2025 (TRDizin)
- Yayın Türü: Makale / Tam Makale
- Cilt numarası: 18 Sayı: 2
- Basım Tarihi: 2025
- Doi Numarası: 10.46483/jnef.1367601
- Dergi Adı: Etkili Hemşirelik Dergisi
- Derginin Tarandığı İndeksler: TR DİZİN (ULAKBİM)
- Sayfa Sayıları: ss.193-208
- Kütahya Sağlık Bilimleri Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Öz
Giriş: Amerikan Diyabet Birliği verilerine yönelik 45 yaş ve üzeri bireyler tip 2 diyabetesmellitus için riskli grupta yer almaktadır. Amaç: Bireylerde tip 2 diyabetes mellitus riski, fiziksel aktivite durumları ile Akdeniz tipi beslenme davranışlarının belirlenmesidir.
Yöntem: İlişkisel, tanımlayıcı türde olan bu çalışma Ekim 2022-Ocak 2023 tarihleri arasında yürütülmüştür. Çalışmada örneklem seçimine gidilmemiş, bir İlin Sağlıklı Hayat Merkezi’ne başvuran, 45 yaş ve üzeri 250 birey çalışmaya dahil edilmiştir. Araştırmaya katılan bireylere Tanıtıcı Özellikler Formu ve Finlandiya Tip 2 Diyabetes Mellitus Risk Anketi, Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi ve Akdeniz Diyeti Bağlılık Ölçeği uygulanmıştır. Verilerin normal dağılım gösterip göstermediği kurtosis (basıklık) ve skewness (çarpıklık) değerleri esas alınarak belirlenmiştir. Normal dağılım göstermeyen veriler için spearman korelasyon analizi yapılmıştır.
Bulgular: Bireylerin %50,8’i beden kitle indeksine göre hafif kiloludur. Bireylerin %49,2’sinin bel çevresi riskli aralıkta (80-88 cm) yer almaktadır. Bireylerin %32’si yüksek tip 2 diyabetes mellitus riskine sahip olup, %43,2’si fiziksel aktivite yapmıyor ve %92,4’ünün Akdeniz diyeti uyumu düşük durumda bulunmuştur. Fiziksel aktivite durumu düştükçe tip 2 diyabetes mellitus riski artmaktadır (r = -,174, p = ,006).
Sonuç: Çalışma grubundaki erişkin bireylerde tip 2 diyabetes mellitus risklerinin azaltılmasında artmış fiziksel aktivitenin, Akdeniz diyetine yüksek uyumun etkisi zayıftır. Gelecekte bu konuda çalışma yapacak araştırmacılar için özellikle farklı kurum, bölge ve örneklem (cinsiyet etkisi gibi) bünyesinde çalışma gerçekleştirmeleri önerilebilir.
Anahtar Kelimeler: Akdeniz Tipi Beslenme, Tip 2 Diyabetes Mellitus Riski, Fiziksel Aktivite