Research Information System
17.DÜNYA DİLİ TÜRKÇE SEMPOZYUMU, Bartın, Turkey, 23 - 25 October 2025, pp.282, (Summary Text)
Özet Hukuk dilinin önemli bir özelliği kendine özgü bir söz dizimsel yapısının olmasıdır. Değişik hukuk metinleri dikkatlice incelendiğinde, hukuk diline özgü tipik cümle türleri ve söz dizimsel yapılar tespit edilebilir. Hukuk metinlerinin tipolojik özellikleri, bu metinlerde kullanılan yapılar birçok açıdan dil bilimsel Türkolojiyi de yakından ilgilendirmektedir. Dolayısıyla bu çalışmayla, Türk hukuk dili söz dizimsel bir temelde incelenmiştir. Hukuk metinlerinde dil, günlük konuşma dilinden farklı olarak kişisel unsurlardan arındırılmıştır. Özellikle birinci ve ikinci şahıs zamirlerinden kaçınılması, üçüncü şahıs anlatımına yer verilmesi ve “kişi, taraf, davacı, davalı” gibi genel kavramların tercih edilmesi, hukuk diline nesnellik ve bağlayıcılık kazandırır. Kişisel olmayan ifade biçimi, hukuki normların soyut ve genel nitelik taşımasını mümkün kılarak hukuk güvenliğinin de sağlanmasına katkıda bulunur. Bu bildirinin amacı, hukuk dilinde kişisel olmayan ifade biçiminin işlevlerini ortaya koymaktır. Çalışma, hukuk dilindeki kişisel olmayan üslubun yalnızca teknik bir tercih değil, aynı zamanda adaletin dilsel düzlemde tesis edilmesine hizmet eden temel bir unsur olduğunu göstermeyi amaçlamaktadır. Yöntem olarak nitel bir çözümleme benimsenmiştir. Öncelikle hukuk diline ilişkin kuramsal literatür taranmış; ardından Türk hukuk sisteminde yer alan normatif metinler yargı kararları örnek olarak incelenmiştir. Dilsel analizde zamir kullanımı, üçüncü şahıs anlatımı ve soyut-genel norm ifadeleri ele alınmış; pasif cümle yapıları üzerinde durulmuştur. Elde edilen bulgular, kişisel olmayan ifade biçiminin yalnızca dilsel bir tercih değil, aynı zamanda hukuk düzeninin tarafsız ve eşitlikçi yapısının teminatı olduğunu da göstermektedir. Hukuk dili, Türkçenin soyutlama gücünü, genelleme kapasitesini ve kesinlik arayışını en açık biçimde yansıtan alanlardan biridir. Bu bakımdan hukuk dilinin analizi, Türkçenin terminolojik üretkenliğini, söz varlığındaki gelişmeleri ve söz dizimsel özelliklerini de görünür kılmaktadır
Anahtar Kelimeler: Hukuk Dili, Kişisel Olmayan İfade, Yargı Kararları