Endodontik Enfeksiyonların Mikrobiyolojisi ve Tanı Yöntemleri


Özdemir Tekin Z. Y., Kaya Mumcu A.

in: GÜNCEL ENDODONTI ÇALIŞMALARI X, Oğuz YOLDAŞ, Editor, Akademisyen Kitabevi, Ankara, pp.79-92, 2026

  • Publication Type: Book Chapter / Chapter Research Book
  • Publication Date: 2026
  • Doi Number: 10.37609/akya.4123
  • Publisher: Akademisyen Kitabevi
  • City: Ankara
  • Page Numbers: pp.79-92
  • Editors: Oğuz YOLDAŞ, Editor
  • Kütahya Health Sciences University Affiliated: Yes

Abstract

Endodontic infections are caused by polymicrobial communities that colonize the root canal

system, most commonly in the form of biofilms. Their pathogenesis is influenced not only by

the presence of specific microorganisms but also by ecological interactions among microbial

species, host immune responses, and the complex microanatomy of the root canal system.

Primary, secondary, and persistent endodontic infections differ in their microbial composition

and clinical behavior, although clear distinctions are not always possible. Biofilm organization

plays a critical role in microbial survival by increasing tolerance to antimicrobial agents and

host defense mechanisms. Traditional culture-based methods have historically contributed to

the identification of cultivable microorganisms, whereas targeted molecular approaches such

as PCR, FISH, and DNA–DNA hybridization have improved detection sensitivity. However,

both approaches have limitations in fully characterizing the endodontic microbiota. In this

context, next-generation sequencing (NGS) has expanded current understanding by revealing

a broader and more dynamic microbial diversity than previously recognized. Overall, accurate

diagnosis and interpretation of endodontic infections require an integrated evaluation of

culture-based, molecular, and sequencing-based data to better understand pathogenesis and

support the development of more effective treatment strategies.

Endodontik enfeksiyonlar, kök kanal sistemini kolonize eden ve çoğunlukla biyofilm

organizasyonu gösteren polimikrobiyal topluluklar tarafından oluşturulmaktadır.

Enfeksiyonun gelişiminde yalnızca mikroorganizmaların varlığı değil, aynı zamanda konak

yanıtı, çevresel koşullar ve kök kanal sisteminin karmaşık anatomisi de belirleyici rol

oynamaktadır. Bölümde primer, sekonder ve persistan endodontik enfeksiyonların

mikrobiyolojik özellikleri ayrıntılı olarak açıklanmış; özellikle biyofilm yapısının

mikroorganizmaların antimikrobiyal ajanlara ve konak savunmasına karşı direnç

geliştirmesindeki önemi vurgulanmıştır. Ayrıca, kültür temelli yöntemlerden başlayarak PCR,

FISH, DNA-DNA hibridizasyonu ve yeni nesil dizileme (NGS) gibi moleküler tekniklere

kadar uzanan tanı yaklaşımları değerlendirilmiştir. Kültür yöntemlerinin kültüre edilemeyen

mikroorganizmaları saptamadaki yetersizliği ve hedefe yönelik moleküler yöntemlerin

sınırlılıkları belirtilirken, NGS teknolojilerinin endodontik mikrobiyomun daha geniş ve

dinamik bir yapıya sahip olduğunu ortaya koyduğu ifade edilmiştir. Sonuç olarak, endodontik

enfeksiyonların doğru anlaşılması ve etkili yönetimi için kültür temelli ve moleküler verilerin

birlikte değerlendirilmesi gerektiği vurgulanmaktadır.