Endodontik Enfeksiyonların Mikrobiyolojisi ve Tanı Yöntemleri
in: GÜNCEL ENDODONTI ÇALIŞMALARI X, Oğuz YOLDAŞ, Editor, Akademisyen Kitabevi, Ankara, pp.79-92, 2026
- Publication Type: Book Chapter / Chapter Research Book
- Publication Date: 2026
- Doi Number: 10.37609/akya.4123
- Publisher: Akademisyen Kitabevi
- City: Ankara
- Page Numbers: pp.79-92
- Editors: Oğuz YOLDAŞ, Editor
- Kütahya Health Sciences University Affiliated: Yes
Abstract
Endodontic infections are caused by polymicrobial communities that colonize the root canal
system, most commonly in the form of biofilms. Their pathogenesis is influenced not only by
the presence of specific microorganisms but also by ecological interactions among microbial
species, host immune responses, and the complex microanatomy of the root canal system.
Primary, secondary, and persistent endodontic infections differ in their microbial composition
and clinical behavior, although clear distinctions are not always possible. Biofilm organization
plays a critical role in microbial survival by increasing tolerance to antimicrobial agents and
host defense mechanisms. Traditional culture-based methods have historically contributed to
the identification of cultivable microorganisms, whereas targeted molecular approaches such
as PCR, FISH, and DNA–DNA hybridization have improved detection sensitivity. However,
both approaches have limitations in fully characterizing the endodontic microbiota. In this
context, next-generation sequencing (NGS) has expanded current understanding by revealing
a broader and more dynamic microbial diversity than previously recognized. Overall, accurate
diagnosis and interpretation of endodontic infections require an integrated evaluation of
culture-based, molecular, and sequencing-based data to better understand pathogenesis and
support the development of more effective treatment strategies.
Endodontik enfeksiyonlar, kök kanal sistemini kolonize eden ve çoğunlukla biyofilm
organizasyonu gösteren polimikrobiyal topluluklar tarafından oluşturulmaktadır.
Enfeksiyonun gelişiminde yalnızca mikroorganizmaların varlığı değil, aynı zamanda konak
yanıtı, çevresel koşullar ve kök kanal sisteminin karmaşık anatomisi de belirleyici rol
oynamaktadır. Bölümde primer, sekonder ve persistan endodontik enfeksiyonların
mikrobiyolojik özellikleri ayrıntılı olarak açıklanmış; özellikle biyofilm yapısının
mikroorganizmaların antimikrobiyal ajanlara ve konak savunmasına karşı direnç
geliştirmesindeki önemi vurgulanmıştır. Ayrıca, kültür temelli yöntemlerden başlayarak PCR,
FISH, DNA-DNA hibridizasyonu ve yeni nesil dizileme (NGS) gibi moleküler tekniklere
kadar uzanan tanı yaklaşımları değerlendirilmiştir. Kültür yöntemlerinin kültüre edilemeyen
mikroorganizmaları saptamadaki yetersizliği ve hedefe yönelik moleküler yöntemlerin
sınırlılıkları belirtilirken, NGS teknolojilerinin endodontik mikrobiyomun daha geniş ve
dinamik bir yapıya sahip olduğunu ortaya koyduğu ifade edilmiştir. Sonuç olarak, endodontik
enfeksiyonların doğru anlaşılması ve etkili yönetimi için kültür temelli ve moleküler verilerin
birlikte değerlendirilmesi gerektiği vurgulanmaktadır.