Türkiye’deki 0-24 Yaş Arası Ölüm Oranlarının Cinsiyete, Ülkelerin Gelir Gruplarına ve Ölü Doğumlarına Göre Karşılaştırılması: 1990 ve 2021 Yıllarına Yönelik Kesitsel Bir Çalışma
GUNCEL PEDIATRI, cilt.22, sa.2, ss.108-117, 2024 (ESCI, Scopus, TRDizin)
- Yayın Türü: Makale / Tam Makale
- Cilt numarası: 22 Sayı: 2
- Basım Tarihi: 2024
- Doi Numarası: 10.4274/jcp.2024.82653
- Dergi Adı: GUNCEL PEDIATRI
- Derginin Tarandığı İndeksler: Emerging Sources Citation Index (ESCI), Scopus, Academic Search Premier, CAB Abstracts, CINAHL, EMBASE, Veterinary Science Database, TR DİZİN (ULAKBİM)
- Sayfa Sayıları: ss.108-117
- Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
- Kütahya Sağlık Bilimleri Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Giriş: Bu çalışmanın amacı, dünya genelinde yer alan çeşitli gelir gruplarındaki
0-24 yaş aralığında bulunan nüfus ölüm oranlarının, 1990 ve 2021 yıllarındaki
eğilimini yaş gruplarına ve cinsiyete göre Türkiye ile karşılaştırarak incelemektir.
Ayrıca son 22 yıllık bir süreçte, Türkiye ve ülke gelir grupları arasında ölü doğum
oranlarında önemli bir farkın olup olmadığını tespit etmektir.
Gereç ve Yöntem: Birleşmiş Milletler çocuk ölümleri veritabanından 1990 ve
2021 yılları arasındaki çocuk ölümleri ve ölü doğumlara yönelik veriler çekilmiş
olup, bu veriler <1 yaş, 1-4 yaş, 5-14 yaş, 15-24 yaş gruplarına, cinsiyete ve ülke
gelir gruplarına ayrılarak incelenmiştir. Karşılaştırmalı grafik ve analiz için Prism
istatistik analiz paket programı kullanılmıştır.
Bulgular: 0-24 yaş arası nüfustaki her yaş grubundaki ölüm oranları 1990 yılından
2021 yılına kadar önemli ölçüde azalma eğilimindedir. <5 yaş ölüm oranı, yüksek
gelirli ülkeler grubunda %62 azalmış iken, Türkiye’de ise daha fazla azalarak %88
olmuştur. Benzer bir şekilde, Türkiye’de ölü doğum oranları belirgin azalarak
yüksek gelirli ülkeler grubu seviyesine yaklaşmıştır. 2020-2021 yıllarında,
Türkiye’de ilk defa 15-24 yaş grubundaki ölüm oranının yüksek gelirli ülkeler
grubundakinden daha az olduğu görülmüştür. Genel olarak gelir ve yaş gruplarında
erkek nüfusun karşı cinse göre ölüm oranının fazla olduğu belirlenmiştir.
Sonuç: Her ülke gelir grubunda 0-24 yaş arası ölümler belli oranda bir azalma
eğilimi göstermiş olsa da, ülkelerin gelir düzeyine göre ölümlerin hızı da
değişmektedir. Son yıllarda, Türkiye’deki 0-24 yaş ölüm oranlarında belirgin
azalış tespit edilmiştir. Ancak bu oranların daha da azaltılması için ülkeler kendi
sağlık hizmetlerine erişimi, beslenme ve aşılama gibi eşit cinsiyete dayalı koruyucu
önlemlerini geliştirmelidir.