Hemşirelik Öğrencilerinde Kas İskelet Sistemi Rahatsızlıkları ve Risk Faktörlerinin Biyopsikososyal Açıdan Araştırılması


Okuyucu K., Topuz İ., Daş Geçim G. Y.

3. Uluslararası 4. Ulusal Halk Sağlığı Hemşireliği Kongresi, Ankara, Turkey, 11 - 13 January 2023, pp.1

  • Publication Type: Conference Paper / Summary Text
  • City: Ankara
  • Country: Turkey
  • Page Numbers: pp.1
  • Kütahya Health Sciences University Affiliated: Yes

Abstract

Özet

Giriş ve Amaç: Toplumda sık görülen kas-iskelet sistemi rahatsızlıkları kişilerin yaşam kalitesini ve aynı zamanda fiziksel, psikolojik ve sosyal yönden etkileyen çok boyutlu bir kavramdır. Geleceğin hemşireleri olan bugünün hemşirelik öğrencilerinin klinik uygulamalı derslerde hastaya pozisyon verme, hastayı çevirme, kaldırma gibi uyguladıkları hemşirelik girişimlerinin ergonomik açıdan sıkıntı oluşturacak durumları ve bu durumlara neden olan öğrencilerin yanlış ya da eksik bilgilerini saptamak ve öğrencilerin maruz kaldığı kas-iskelet rahatsızlıkları ile biyopsikosoyal faktörler arasındaki ilişkiyi saptamak çok önemlidir. Bu nedenle bu çalışmanın amacı, üniversitede öğrenim gören hemşirelik öğrencilerinin kas iskelet sistemi rahatsızlıkları ve risk faktörlerinin biyopsikososyal açıdan araştırmaktır.

Gereç ve Yöntem: Tanımlayıcı ve ilişki arayıcı tipte çalışmadır. Çalışmanın evrenini, Türkiye’de herhangi bir üniversitede öğrenim gören hemşirelik öğrencileri oluşturdu. Veriler, Şubat-Nisan 2022 tarihleri arasında online olarak tasarlanan veri toplama formlarıyla toplandı. Katılımcı bilgi formu, Genişletilmiş Nordik Kas İskelet Sistemi Anketi, Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi, Hemşirelik Öğrencileri için Algılanan Stresi Biyopsikososyal Cevap ve Stresle Başetme Davranışları Ölçekleri veri toplama formlarını oluşturdu.  Toplanan veriler, SPSS paket programında tanımlayıcı ve ilişki arayıcı testlerle (Ki-kare, t-test, logistic regression) analiz edildi.

Bulgular: Türkiye’nin farklı illerinde öğrenim gören (Amasya, Kütahya, Kocaeli, Adıyaman, İstanbul, Antalya, Şırnak, Balıkesir, Kırklareli) toplamda 213 hemşirelik öğrencisi çalışmaya katıldı. Öğrencilerin 18’i (%9) birinci, 88’i (%41) ikinci, 30’u (%14) üçüncü ve 77’si (%36) dördüncü sınıftır. Çoğunluğu kadın (%78) olan katılımcıların ortalama yaşları 21 (sd:1.77, aralık:18-35), ortalama vücut kitle indeksleri 22.08’dir (sd:3.31, aralık:15.89-38.22). Öğrencilerin %80’i (n=171) hayatları boyunca, %62’si (n=132) en az bir vücut bölgesinde kas-iskelet sistemi rahatsızlığı geçirdiklerini raporladılar. Son 12 aydaki rahatsızlıklar en sıklıkla sırt (%41), boyun (%33) ve bel (%33) bölgesinde rapor edildi. Semptomlar günlük aktiviteleri etkiledi (%32), sağlık hizmetleri alındı (%17) ve ilaç kullanıldı (%32). Katılımcılara ağrılarının kaynakları sorulduğunda, çoğunluğu boş vakit aktivitelerinden kaynaklandığını, en az kısım hemşirelik bakım hizmetlerinden kaynaklandığını belirtti. Yüksek seviye fiziksel aktivite son 12 ayda rapor edilen KİSR ile ilişkilendirilmiştir. Kadın öğrenciler erkek öğrencilere kıyasla daha fazla boyun, omuz ve sırt ağrısı yaşama eğilimindedirler. Yaş, boyun ve kalça ağrısı ile pozitif ilişkilendirilmiş, artan yaşla birlikte daha sıklıkla görülmektedir. Hastaya bakımdan ve ortamdan kaynaklı stres kalça ağrılarıyla negatif ilişkilendirilmiştir, artan stresle birlikte daha az sıklıkla kalça ağrısı bulundu. Sosyal biyopsikososyal faktör kalça ağrısıyla pozitif ilişkilendirilmiştir, zayıf sosyal biyopsikososyal durumla birlikte daha fazla sıklıkla kalça ağrısı bulundu.

Sonuç: Öğrencilerin vücut bölgelerindeki ağrıların yerlerinin farklı olduğu ve bu ağrıların farklılıklarının yaş, cinsiyet, vücut kitle indeksi, stres gibi çeşitli biyopsikososyal faktörlerle doğrudan ya da dolaylı olarak ilişkili olduğu saptandı.

Anahtar Sözcükler: Biyopsikososyal faktörler, hemşirelik öğrencileri, kas iskelet sistemi rahatsızlıkları, klinik uygulama.