Covid-19 Pandemisinde Çevrimiçi Kompulsif Satın Alma Davranışı: Kesitsel Bir Çalışma


Gezgin Yazıcı H. , Didin M.

5. Uluslararası 23. Ulusal Halk Sağlığı Kongresi, Ankara, Turkey, 13 - 18 December 2021, pp.1-2

  • Publication Type: Conference Paper / Summary Text
  • City: Ankara
  • Country: Turkey
  • Page Numbers: pp.1-2

Abstract

Giriş ve Amaç: Covid-19 pandeminde insanların yoğun olarak virüs bulaşmaya yönelik korkularının olması ve sokağa çıkma yasağının ülkelerce uygulanması, bireylerde çevrimiçi alışveriş kullanımını artırırken, çevrimdışı alışveriş kullanımını azaltmıştır. Teknolojinin gelişmesiyle birlikte dijital ortam üzerinden (akıllı telefon, bilgisayar ve tablet vb.) sağlanan alışveriş, pandemi döneminde bireyler için çok önemli bir hale gelmiştir. Bu dönemde tüketicilerin hizmet verenlerle yüz yüze etkileşim kurmasını gerektirmeyecek şekilde alışveriş yapmasına olanak sağlanması önemli bir gereksinimi karşılamıştır. Türk toplumunda pandemi sürecinde bireylerin çevrimiçi kompulsif satın alma davranışını araştıran bir çalışmaya rastlanmadı. Bu çalışmanın amacı, Covid-19 pandemisinde Türk toplumundaki bireylerde çevrimiçi kompulsif satın alma davranışını ve etkileyen faktörleri incelemektir.

Gereç ve Yöntem: Tanımlayıcı ve kesitsel olarak yapılan araştırma, Covid-19 pandemisi nedeniyle online olarak 15.09.2021-15.10.2021 tarihleri arasında  yürütüldü. Türk toplumunda 18-60 yaş arasındaki bireylerle yapılan çalışmada verilerin toplanmasında kartopu yöntemi kullanıldı. Veriler, Google formları kullanılarak oluşturulan “Sosyodemografik Tanımlayıcı Bilgi Formu” ve “Kompulsif Çevrimiçi Satın Alma Ölçeği” ile toplandı. Anket bağlantısı, e-postalar ve sosyal medya aracılığıyla katılımcılara gönderildi. İlk form araştırmacının yakın çevresinde bulunan  bireye gönderilerek, bu kişi aracılığıyla  anketin olabildiğince çok kişiye ulaştırılması teşvik edildi. Böylece bağlantı, ilk temas noktası dışındaki kişilere de iletildi. Verilerin analizi SPSS 21 paket programında sayı, yüzde, standart sapma, İndependent Sample T ve One Way Anova testleri ile yapıldı. Araştırmanın bağımlı değişkeni Kompulsif satın alma ölçeği puan ortalaması, bağımsız değişkenleri ise, bireylerin yaş, cinsiyet vb. sosyodemografik özellikleridir. Araştırmanın etik kurul izni, Kütahya Sağlık Bilimleri Üniversitesi etik kurulundan (07.09.2021 tarih ve 2021/13-04 karar nosu) alındı.

Bulgular: Katılımcıların %85.7’si kadın, %14.3’ü erkek, yaş ortalaması 24.89±8.79’dir. %81.5’i bekar, %85.7’si çekirdek ailede yaşamaktadır. %72.1’i orta gelir düzeyine sahiptir. %76.9’u üniversite mezunu, %52.3’ünün annesinin %35.4’ünün babasının öğrenim durumu ilkokul dur. Katılımcıların %64’ü ilde yaşamaktadır, %44.2’si Covid-19 pandemisinden önce hafta içi günlük 1-2 saat internet kullanmakta, %40.6’sı Covid sürecinde hafta içi günlük 6 saatten daha fazla internet kullanmaktadır. Covid-19 pandemisinden önce %37’sinin hafta sonu günlük internet kullanımı 3-5 saat iken, %41.6’sının Covid sürecinde hafta sonu günlük internet kullanımı 6 saatten daha fazladır. Katılımcıların çoğu (%28.6) boş zamanlarında internette zaman geçirmektedir. %87’si cep telefonundan internete bağlanmakta, %60.7’si en çok sosyal medyayı kullanmak amacıyla interneti kullanmaktadır. KÇSA Ölçeği puan ortalaması 21.19±20.09’dir.

Sonuç: Katılımcılarda hafif düzeyde çevrimiçi kompulsif alışveriş bozukluğu olduğu görülmektedir. Eğitim durumu, boş zamanı değerlendirme şekli, sigara içme, internetin daha çok hangi amaçla kullanıldığı ve internetten alışveriş yapıldığında en çok satın alınan ürün çeşidinin kompulsif çevrimiçi satın alma davranışını etkilediği görülmektedir. 

Anahtar Kelimeler: Kompulsif satın alma, çevrimiçi alışveriş, Covid-19, Türk toplumu.