Research Information System
5. Uluslararası 23. Ulusal Halk Sağlığı Kongresi, Ankara, Turkey, 13 - 18 December 2021, pp.1-2, (Summary Text)
Giriş ve Amaç: Covid-19 pandeminde insanların yoğun olarak virüs
bulaşmaya yönelik korkularının olması ve sokağa çıkma yasağının ülkelerce
uygulanması, bireylerde çevrimiçi alışveriş kullanımını artırırken, çevrimdışı
alışveriş kullanımını azaltmıştır. Teknolojinin gelişmesiyle birlikte dijital
ortam üzerinden (akıllı telefon, bilgisayar ve tablet vb.) sağlanan alışveriş,
pandemi döneminde bireyler için çok önemli bir hale gelmiştir. Bu dönemde
tüketicilerin hizmet verenlerle yüz yüze etkileşim kurmasını gerektirmeyecek
şekilde alışveriş yapmasına olanak sağlanması önemli bir gereksinimi
karşılamıştır. Türk toplumunda
pandemi sürecinde bireylerin çevrimiçi kompulsif satın alma davranışını
araştıran bir çalışmaya rastlanmadı. Bu çalışmanın amacı, Covid-19 pandemisinde Türk
toplumundaki bireylerde çevrimiçi kompulsif
satın alma davranışını ve etkileyen faktörleri incelemektir.
Gereç ve Yöntem: Tanımlayıcı ve kesitsel olarak
yapılan araştırma, Covid-19 pandemisi nedeniyle online olarak
15.09.2021-15.10.2021 tarihleri arasında yürütüldü. Türk toplumunda 18-60 yaş
arasındaki bireylerle yapılan çalışmada verilerin toplanmasında kartopu yöntemi
kullanıldı. Veriler, Google formları kullanılarak oluşturulan “Sosyodemografik Tanımlayıcı Bilgi
Formu” ve “Kompulsif Çevrimiçi
Satın Alma Ölçeği” ile toplandı. Anket bağlantısı, e-postalar ve sosyal medya aracılığıyla
katılımcılara gönderildi. İlk form araştırmacının yakın çevresinde bulunan bireye gönderilerek, bu kişi
aracılığıyla anketin olabildiğince çok
kişiye ulaştırılması teşvik edildi. Böylece bağlantı, ilk temas noktası
dışındaki kişilere de iletildi. Verilerin analizi SPSS 21
paket programında sayı, yüzde, standart sapma, İndependent Sample T ve One Way
Anova testleri ile yapıldı. Araştırmanın bağımlı değişkeni Kompulsif satın alma ölçeği puan ortalaması, bağımsız değişkenleri
ise, bireylerin yaş, cinsiyet vb.
sosyodemografik özellikleridir. Araştırmanın etik kurul izni, Kütahya Sağlık Bilimleri Üniversitesi
etik kurulundan (07.09.2021 tarih ve 2021/13-04 karar nosu) alındı.
Bulgular: Katılımcıların %85.7’si kadın, %14.3’ü erkek, yaş
ortalaması 24.89±8.79’dir. %81.5’i bekar, %85.7’si çekirdek ailede
yaşamaktadır. %72.1’i orta gelir düzeyine sahiptir. %76.9’u üniversite mezunu,
%52.3’ünün annesinin %35.4’ünün babasının öğrenim durumu ilkokul dur.
Katılımcıların %64’ü ilde yaşamaktadır, %44.2’si Covid-19 pandemisinden önce
hafta içi günlük 1-2 saat internet kullanmakta, %40.6’sı Covid sürecinde hafta
içi günlük 6 saatten daha fazla internet kullanmaktadır. Covid-19 pandemisinden
önce %37’sinin hafta sonu günlük internet kullanımı 3-5 saat iken, %41.6’sının
Covid sürecinde hafta sonu günlük internet kullanımı 6 saatten daha fazladır.
Katılımcıların çoğu (%28.6) boş zamanlarında internette zaman geçirmektedir.
%87’si cep telefonundan internete bağlanmakta, %60.7’si en çok sosyal medyayı
kullanmak amacıyla interneti kullanmaktadır. KÇSA Ölçeği puan ortalaması
21.19±20.09’dir.
Sonuç: Katılımcılarda hafif düzeyde çevrimiçi kompulsif alışveriş bozukluğu olduğu
görülmektedir. Eğitim durumu, boş zamanı
değerlendirme şekli, sigara içme, internetin daha çok hangi amaçla kullanıldığı
ve internetten alışveriş yapıldığında en çok satın alınan ürün çeşidinin
kompulsif çevrimiçi satın alma davranışını etkilediği görülmektedir.
Anahtar Kelimeler: Kompulsif satın alma, çevrimiçi alışveriş, Covid-19,
Türk toplumu.