13-18 yaş ergenlerde algılanan helikopter ebeveyn tutumunun yeme davranışı ile ilişkisinin incelenmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Kütahya Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: elif uzunca
Danışman: Yasemin Kurtoğlu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:
Amaç: Çalışmamızın amacı; 13-18 yaş aralığındaki ergenlerin yeme davranışlarının, algıladıkları helikopter ebeveyn tutumu ve ebeveynlerin yaşam doyumu ile olan ilişkisini değerlendirmektir. Gereç ve Yöntem: Çalışmamız, 27.05.2024-27.08.2024 tarihleri arasında Kütahya Merkez Zafertepe Aile Sağlığı Merkezi'ne müracaat eden 13-18 yaş aralığındaki 319 ergen ve refakatinde eşlik eden velisi (anne veya babasından biri) ile yapıldı. Prospektif kohort türünde olan çalışmamızda ergen katılımcılara Sosyodemografik Veri Formu, Algılanan Helikopter Ebeveyn Tutum Ölçeği, Hollanda Yeme Davranışı Ölçeği, velilere Yaşam Doyumu Ölçeği uygulandı. İstatistiksel anlamlılık seviyesi p<0,05 olarak kabul edildi. Bulgular: Çalışmamıza 319 ergen ve velisi olmak üzere toplam 638 katılımcı dahil edildi. Ergenlerin yaş ortalaması 15,52±1,5 ve 175'i (%54,9) kız, 240'ı (%75,2) normal kilolu idi. Ergenler tarafından annelerin %25,4'ü, babaların %16,0'ı helikopter ebeveyn olarak algılanmaktaydı. Yeme davranışı medyan değerleri dışsal, duygusal ve kısıtlayıcı 30, 25, 19 idi. Annelerin yaşam doyumu toplam puanı 18,27±3,93, babaların 18,49±4,18 idi. Ebeveynlerin helikopter tutumu ile toplam yeme davranışı arasında pozitif yönde zayıf düzeyde anlamlı bir ilişki bulunmaktaydı (p<0,05). Helikopter ebeveyn tutumu ile kısıtlayıcı yeme arasında ve helikopter baba tutumu ile dışsal yeme arasında pozitif yönde zayıf düzeyde anlamlı bir ilişki bulunmaktaydı (p<0,05). Sonuç: Çalışmamızda ergenlerin yeme davranışları ve ebeveynlerin helikopter tutumu arasındaki ilişki anlamlı iken yeme davranışı ve ebeveynlerin yaşam doyumu arasında anlamlı bir ilişki saptanmadı. Helikopter ebeveynlerin aşırı müdahaleci ve kontrolcü tutumlarının ergenlik döneminde sağlıksız yeme davranışlarının ortaya çıkmasına zemin hazırlayabileceği çalışmamızın dikkat çekici yönüdür. Birinci basamakta helikopter ebeveynlik kavramının tanınması ve bu konuda ebeveynlere yönelik eğitimlerin verilmesi, ergenlerin sağlıklı psikososyal gelişimlerinin desteklenmesi açısından önemli bir rol oynamaktadır. Anahtar Kelimeler: Helikopter ebeveyn, yeme davranışı, duygusal yeme, kısıtlayıcı yeme, dışsal yeme, yaşam doyumu.