Astenozoospermi tanısı almış erkeklerde mitokondri metabolizmasının oksidatif ve redüktif fazlar açısından P5CS üzerinden değerlendirilmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Kütahya Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, TIBBİ BİYOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GAMZE ZENGİN
Danışman: Cansu Özbayer
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Fertilite, biyolojik üreme yeteneği olarak tanımlanır ve başarılı üreme ile ilgilidir. Klinik fertilite, 12 ay denemeden sonra gebe kalamama durumudur ve erkek faktörleri, infertilite vakalarının %30-50'sine katkı sağlar. Erkek infertilitesinin nedenleri arasında genetik, çevresel ve yaşam tarzı etkileri bulunur. Bilinen genetik nedenler arasında kistik fibroz ve Y kromozomu mikrodelesyonları yer alırken, edinilmiş nedenler arasında varikosel yaygındır. İdiyopatik erkek infertilitesinin %30-50'sinde belirgin bir neden bulunmaz. Sperm hareketliliği, sperm kalitesinin önemli bir göstergesidir ve azalma, gebelik şansını zorlaştırır. Sperm hareketini etkileyen faktörler arasında sigara, alkol, stres ve obezite bulunur. Mitokondriler, spermatozoaların enerji üretiminde ve oksidatif fosforilasyon (OXPHOS) süreçlerinde kritik rol oynar. Mitokondriyal hasar, ATP üretim bozukluğu ve hücre ölümüne yol açabilir. Mitokondriyal biyogenez ve mitofaji, mitokondrilerin yenilenmesini sağlar. Spermatozoa, pirüvat ve laktat gibi enerji kaynakları kullanır. Mitokondriyal işlev, sperm kalitesini ve hareketliliği doğrudan etkiler. Mitokondriyal bozukluk, astenozoospermi ile ilişkilidir. Son yıllarda yapılan çalışmalarda P5CS proteininin mitokondri metabolizmasında, mitokondriyi oksidatif ve redüktif fazlara yönlendirmede etkili olduğu, P5CS proteinin olduğu mitokondrilerin kristadan ve ATP Sentaz enziminden eksik olduğu ve böylece enerji üretemediği, bunun yerine mitokondriyi redüktif faza yönlendirdiği görülmüştür. Bu kapsamda çalışmamızda sperm hareketliliği için kritik öneme sahip olan mitokondri organelinin, sperm hareketliliği az olan hastalarda (astenozospermi) P5CS üzerinden mitokondri metabolizmalarının değerlendirilmesi amaçlanmaktadır. Çalışmamızda insan semen örnekleri kullanılacaktır. Bu örnekler herhangi bir sebep ile Üroloji polikliniğine başvuran hastalardan kontrol amaçlı alınacak olan semen örnekleri kullanılacaktır. Çalışmamız için girişimsel olmayan klinik araştırmalar etik kurulu izni alınacaktır. Bu kapsamda çalışmamızda 20 kontrol, 20 astenozoospermi hastası örneği kullanılacaktır. Bu örnekler ile immünfloresan yöntemi, PCR Panel, RT-PCR yöntemleri ile mitokondri metobolizması oksidatif ve redüktif açıdan değerlendirilecek, TEM yöntemi ile mitokondrilerin morfolojik görüntülemesi yapılacaktır. Mitokondriyal membran potansiyeli ise ticari kit yardımı ile ölçülecektir.