Kemik metastazı nedeniyle palyatif radyoterapi alan hastaların tedaviye yanıtlarının değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Kütahya Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ülkü gizem kırkıcı zencirkıran
Danışman: Yasemin Kurtoğlu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:
Amaç: Çalışmamızda, kemik metastazı nedeniyle palyatif radyoterapi uygulanan hastalarda radyoterapinin ağrıyı azaltmadaki etkinliği, yaşam kalitesi üzerine etkisi ile bu hastalarda basınç ağrı eşiği ölçümünün ağrıyı değerlendirmedeki rolü incelenmiştir. Gereç ve Yöntem: Çalışma, Kütahya Sağlık Bilimleri Üniversitesi Evliya Çelebi Eğitim ve Araştırma Hastanesi Radyasyon Onkolojisi Polikliniği'nde ve Palyatif Servisi'nde Aralık 2024 ile Aralık 2025 tarihleri arasında kemik metastazı nedeniyle palyatif radyoterapi alan 50 hastada yürütülmüştür. İlk olarak Sayısal Derecelendirme Ölçeği ile ağrı şiddeti skorları, Ağrı Değerlendirme Formu ile ağrı anamnezleri, EORTC QLQ C30 ile yaşam kalitesi anketi skorları kaydedilmiştir ve algometre ile metastaz bölgesi ve ağrıya hassas altı noktadan ölçüm yapılmıştır. Radyoterapi aldıktan sonra hastaların ağrı skoru tekrar değerlendirilip metastaz bölgesi basınç ağrı eşiği, ağrı yanıtı, analjezik kullanımı ve yaşam kalitesi skorları arasındaki ilişkiler araştırılmıştır. Verilerin istatistiksel analizi SPSS 27.0 programı ile yapılmış; tanımlayıcı istatistiklerin yanı sıra uygun parametrik ve nonparametrik testler kullanılmıştır. Bulgular: Çalışmaya dâhil edilen hastaların %82'sinde radyoterapi sonrası ağrı skorlarında anlamlı azalma saptandı (p<0,001). Ağrı şiddeti daha yüksek olan hastaların metastaz bölgesi basınç ağrı eşiği değeri daha düşük saptandı (p=0,032). Metastaz bölgesi basınç ağrı eşiği değerleri ile EORTC QLQ C30'un fiziksel fonksiyon, rol fonksiyon, duygusal fonksiyon, bilişsel fonksiyon, sosyal fonksiyon ve genel yaşam kalitesi alt ölçekleri ile pozitif yönde; semptom ölçekleri içerisinde yorgunluk, ağrı, uykusuzluk, iştah kaybı, finansal zorluk ile negatif yönlü anlamlı ilişki saptandı (p=0,001, p=0,002, p=0,042, p=0,012, p<0,001, p=0,028, p<0,001, p<0,001, p=0,036, p=0,019, p=0,040). Farklı fraksiyonasyon şemaları ile radyoterapi sonrası ağrı yanıtı arasında anlamlı ilişki saptanmadı. ROC analizine göre metastaz bölgesinde ölçülen basınç ağrı eşiğinin ağrı azalmasını öngörmede duyarlılığı %63,4, özgüllüğü %77,8 olarak saptandı [AUC=0,713; p=0,047; %95 GA (0,549– 0,876)]. Metastaz bölgesi BAE değeri kesme noktasının üzerinde olan hastalarda, radyoterapi sonrası ağrı azalması olasılığı anlamlı olarak daha yüksek bulundu (p=0,032). Sonuç: Palyatif radyoterapi, kemik metastazına bağlı ağrının kontrolünde etkili bir yöntemdir. Basınç ağrı eşiği ölçümü, radyoterapi sonrası ağrı yanıtını öngörmede yararlı ve objektif bir parametre olabileceğini düşündürmektedir. Bu konuda daha fazla çalışmaya ihtiyaç vardır. Anahtar Kelimeler: Kemik metastazı, palyatif radyoterapi, ağrı palyasyonu, basınç ağrı eşiği, yaşam kalitesi