Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Kütahya Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Tuğçe Önder
Danışman: Yasemin Kurtoğlu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:
Amaç: Bu
çalışma 65-80 yaş arası bireylerde yapılandırılmış sağlık koçluğu müdahalesinin
depresyon ve sosyal dışlanma, üzerine etkisini değerlendirmek amacıyla
yapılmıştır.
Gereç ve
Yöntem: Çalışma prospektif, kontrollü bir müdahale araştırmasıdır. Ağustos
2024–Ocak 2025 tarihleri arasında Kütahya ilinde, 93 gönüllü katılımcı ile
yürütülmüştür. Yaşlılarda Sosyal Dışlanma
Ölçeği ile Geriatrik Depresyon Skalası kullanılmıştır.
Gruplar arasında eşit örneklem büyüklüğünü (31) sağlamak amacıyla,
katılımcılar SSPS 2.8 programıyla blok rastgele atama yöntemi kullanılarak üç
gruba atanmıştır. Bütün gruplara ölçekler ilk ve son karşılaşmada tekrarlanmıştır.
Birinci gruba müdahalede bulunulmamış, ikinci gruba ilk karşılaşma
da tek seferlik yaşam tarzı önerileri verilmiştir. Yapılandırılmış
sağlık koçluğu grubuna ilk karşılaşmadan başlayarak 15,30,45,60 ve 75. günlerde
yaşam tarzı önerileri verilmiş ve motivasyonel uyum görüşmeleri yüz yüze yöntemle
yapılmıştır. İstatistiksel analiz değişkenler arasındaki ilişkiler Spearman
korelasyon analizi, ölçek puanlarının karşılaştırılması bağımlı örneklem t testi kullanılarak değerlendirilmiştir. İstatistiksel
anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir.
Bulgular: Çalışmaya
dahil edilen bireylerin yaş ortalaması 72,5±5, %51,6’sı kadın; %73,1’i evli ve
%26,1’i yalnız yaşamaktaydı. Yaş ile sosyal dışlanma arasında zayıf pozitif
ilişki saptanmıştır (p=0,013). Depresyon puanı, yaşlılarda sosyal dışlanma
ölçeği toplam puanı ile orta düzeyde pozitif ilişkili bulunmuştur (p<0,001);
sosyal dışlanmanın alt boyutlarında en güçlü ilişki enformal sosyal destek
yoksunluğunda gözlenmiştir (r=0,497; p<0,001). Tek seferlik yaşam tarzı
önerisi ve sağlık koçluğu grupların da depresyon
ve sosyal dışlanma anlamlı düzeyde azalmıştı (her ikisi için p<0,001).
Sonuç: Birinci
basamakta verilen sağlık hizmetlerinde yapılandırılmış izlem ve motivasyonel
görüşme temelli yaklaşımların, yaşlılarda sosyal dışlanmayı ve depresif
belirtileri azaltmada uygulanabilir ve klinik açıdan anlamlı bir tamamlayıcı
model olabileceğini düşündürmektedir.
Anahtar
Kelimeler: Yaşlılık, Depresyon, Sosyal Dışlanma, Sağlık Koçluğu