Koroner arter hastalarında farklı egzersiz programlarının etkisi: Randomize kontrollü çalışma
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Kütahya Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: İSMAİL OKUR
Danışman: Cihan Caner Aksoy
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Koroner arter hastalığı (KAH), ülkemizde, Avrupa'da ve dünyada önde gelen mortalite nedenlerindendir. KAH tedavisinde önemli yaklaşımlardan biri de egzersiz eğitimidir. Literatürde yüksek yoğunluklu aralıklı egzersiz (YYA) eğitiminin orta yoğunluklu endurans (OYE) eğitimine üstün olduğunu bildiren çalışmalar bulunmasına rağmen, KAH tedavisinde hangi YYA protokolünün daha etkin olduğuna dair bir fikir birliği bulunmamaktadır. Bu çalışma literatürde daha sık kullanılan iki farklı YYA eğitiminin (YYA-1 ve YYA-2) KAH hastalarının fonksiyonel kapasiteleri, fiziksel aktivite düzeyleri, kinezyofobi düzeyleri, yaşam kaliteleri ve vücut kompozisyonları üzerine kısa dönem etkilerini incelemek ve OYE eğitimi ile karşılaştırmak üzere planlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya revaskülarizasyon cerrahisi geçirmiş 20 KAH hastası (60,95±5,08 yıl) dahil edilmiştir. Katılımcılar basit randomizasyon yöntemi ile rastgele 1:1:1 oranında OYE (n=7), YYA-1 (n=6) ve YYA-2 (n=7) gruplarına dağıtılmıştır. Katılımcılar ortalama 23,80 ± 0,62 seans egzersiz temelli kardiyak rehabilitasyon (KR) programına alınmıştır. Katılımcıların fonksiyonel kapasiteleri maksimal egzersiz testi, hesaplanan maksimal oksijen tüketimi (VO2max) değerleri ve 6 dakika yürüme testi (6DYT), fiziksel aktivite düzeyleri Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi (UFAA), kinezyofobi düzeyleri Tampa Kinezyofobi Ölçeği (TKÖ), yaşam kaliteleri Kısa Form-36 (KF-36) ve Macnew Kalp Hastalığı Sağlıkla İlgili Yaşam Kalitesi Ölçeği (MYKÖ) ve vücut kompozisyonları vücut empedans analiz cihazı ile tedavi öncesi ve sonrası değerlendirilmiştir. Bulgular: KR programı sonrasında grupların maksimal egzersiz test çıktılarının (OYE: 17,64 ± 7,49 watt, Z=-2,366, p=0,018; YYA-1: 29,75 ± 5,28, Z=-2,207, p=0,027 ve YYA-2: 28,79 ± 8,29 watt, Z=-2,375, p=0,018) ve hesaplanan VO2max (OYE: 2,08 ± 0,72 ml/kg/dk, Z=-2,366, p=0,018; YYA-1: 3,53 ± 0,87 ml/kg/dk, Z=-2,201, p=0,028 ve YYA-2: 3,94 ± 1,08 ml/kg/dk, Z=-2,366, p=0,018) değerlerinin istatistiksel olarak anlamlı artış gösterdiği tespit edildi. Grupların tedavi sonrası-öncesi değişimleri karşılaştırıldığında, maksimal egzersiz testi (χ²=7,913, p=0,019) ve hesaplanan VO2max değerleri (χ²=10,364, p=0,006) istatistiksel olarak anlamlıydı. Maksimal egzersiz testindeki farkın YYA-1 ile OYE (Z=-2,793, p=0,005) ve YYA-2 ile OYE (Z=-1,991, p=0,046) grupları arasındaki farktan kaynaklandığı; hesaplanan VO2max değerlerindeki farkın ise OYE ile YYA-1 (Z=-2,714, p=0,007) ve OYE ile YYA-2 grupları arasındaki farktan kaynaklandığı belirlendi (Z=-2,747, p=0,006). 6DYT mesafesi tüm gruplarda benzer artış göstermekle birlikte, yalnızca OYE ve YYA-2 gruplarındaki artışın istatistiksel olarak anlamlı olduğu bulundu (Z=-2,366, p=0,018; Z=-2,197, p=0,028). Tüm grupların UFAA skorlarında benzer şekilde anlamlı iyileşme kaydedildi (p 0,05). Grupların vücut kompozisyon analiz sonuçlarında anlamlı bir değişim kaydedilmedi (p>0,05). Çalışma süresince gruplarda herhangi bir komplikasyon gözlenmedi. Sonuç: Çalışma sonucunda KAH hastalarının fonksiyonel kapasitelerini arttırmada, YYA eğitimlerinin OYE eğitimine üstün olduğu, tüm egzersiz protokollerinin fiziksel aktivite düzeyini geliştirdiği, ancak yaşam kalitesini iyileştirmede sadece OYE eğitiminin etkili olduğu belirlenmiştir. Her üç egzersiz programının da kinezyofobi ve vücut kompozisyonu parametreleri üzerine etkisi olmadığı tespit edildi. Sonuç olarak KR programlarında YYA eğitimlerine yer verilmesinin, KAH hastalarının tedavi çıktılarına olumlu katkı sağlayacağı düşünülmektedir.