Warfarin kullanan hastaların tedaviye uyumu ve hedef INR değerini etkileyen faktörler

EFKAN KENAN

Warfarin kullanan hastaların tedaviye uyumu ve hedef INR değerini etkileyen faktörler

Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Kütahya Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2020

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: EFKAN KENAN

Danışman: Yasemin Kurtoğlu

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Özet

Amaç: Warfarin yaygın olarak kullanılan antikoagülanlardandır. Warfarin kullanan hastalarda, ilaca bağlı komplikasyonları azaltmak ve buna bağlı olarak mortalite, morbidite ve maliyeti düşerebilmek için eğitimin ve tedaviye uyumun önemli olduğu, vurgulanmaktadır. Çalışmamızda, warfarin kullanan takipli hastaların tedaviye uyumlarını incelemek, sosyodemografik özelliklerin ve tedaviyle ilgili bilgi seviyelerinin hedef INR değerine etkisini araştırmak amaçlanmıştır.

Yöntem: Kesitel, tanımlayıcı nitelikteki çalışma, 01.03.2020-31.05.2020 tarihleri arasında Kütahya Evliya Çelebi Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği Polikliniği’nde yapılmıştır. Veri toplama aracı olarak Sosyodemografik Bilgi Formu, Klinik Veriler Formu ve Modifiye Morisky Ölçeği (MMÖ) olmak üzere üç farklı anket formu kullanılmıştır. Verilerin karşılaştırılmasında Ki-Kare testi, Mann Withney U testi, t testi kullanılmıştır. Analizlerde istatistiksel anlamlılık düzeyi p˂0,05 olarak kabul edilmiştir.

Bulgular: Çalışmaya 104 hasta dahil edildi. Katılanların yaş ortalaması 70,7±13,0 yıldı ve %57,7’si erkekti. Hastaların %11,5’i okuryazar değil, %41,3’ünün gelir durumu 2000 TL’nin altında, %32,7’si kırsal bölgede yaşıyordu. Çalışmaya katılan hastaların %30,8’i serebrovasküler hastalık, %19,2’si atriyal fibrilasyon, %13,5’i protez kalp kapağının olması nedeniyle warfarin kullanmaktaydı. Hastaların %78,8’i warfarin kullanımı konusunda eğitim aldığını ve eğitim alanların %82,9’u bu eğitimi doktordan aldığını belirtti. Çalışmaya katılan hastaların %44,2’si INR aralığını bildiğini; %44,2’si warfarinin diğer ilaçlarla, %43,3’ü yiyeceklerle etkileşime girdiğini belirtti. MMÖ’ye göre hastaların %68,3’ü yüksek motivasyona, %49’u yüksek bilgi düzeyine sahipti. Kırsal bölgede yaşayan, warfarin ile ilgili eğitim almamış, düzenli sağlık kontrolüne gitmeyen, warfarinin diğer ilaçlarla ve yiyeceklerle etkileşime girmediğini belirten hastaların motivasyonları istatistiksel olarak anlamlı şekilde daha düşüktü (p<0,05). Kırsal bölgede yaşayan, warfarin kullanma süresi kısa olan, düzenli sağlık kontrolüne gitmeyen, INR aralığını bilmediğini, warfarinin diğer ilaçlarla ve yiyeceklerle etkileşime girmediğini belirten hastaların bilgi düzeyleri istatistiksel olarak anlamlı şekilde daha düşüktü (p<0,05). Ailesi ile birlikte yaşayan hastaların hedef INR değeri aralığında olma oranı daha yüksekti (p<0,05).

Sonuç: Warfarin kullanan hastaların ilaç uyumu ve INR değerleri yaşadıkları bölgeden, warfarin ile ilgili eğitim alma, düzenli sağlık kontrolüne gitme, warfarinin diğer ilaçlarla ve yiyeceklerle etkileşime girdiğini bilme, warfarin kullanma süresi, INR aralığını bilme, ailesi ile birlikte yaşama durumlarından etkilenmektedir. Hastaların takip ve eğitimlerinde bu etkenlere yönelik önlemlerin alınması önemlidir.