İç hastalıkları polikliniğine başvuran 65 yaş ve üzeri hastalarda potansiyel uygunsuz ilaç kullanımının BEERS 2019 ve TIME kriterleri ile karşılaştırmalı değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Kütahya Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ERTAÇ BERKER
Danışman: Türkan Paşalı Kilit
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve Amaç: Tüm dünyada yaşlı nüfusun artmasıyla, yaşlı bireylerde ilaç kullanım sıklığı, uygunsuz ilaç kullanımı (UİK) ve ilaç yan etkilerinin olumsuz sonuçlarının görülme sıklığı da artmaktadır. Yaşlı bireylerde polifarmasi ve uygunsuz ilaç kullanımını azaltmak amacıyla "uygunsuz ilaç kullanım kriterleri" oluşturulmuştur. Çalışmamızda İç Hastalıkları polikliniğine başvuran geriatrik hastaların kullanmakta oldukları ilaçların, 2019 Beers kriterleri ve Türkiye Yaşlıda Uygunsuz İlaç Kullanım Kriterleri (Turkish Inappropriate Medication Use in the Elderly)- (TIME Kriterleri) karşılaştırmalı değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Yöntem: Kütahya Sağlık Bilimleri Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları polikliniğine başvuran 65 yaş ve üzerindeki 385 hasta alındı. Çalışmaya alınan hastalarda uygunsuz ilaç kullanım kriterini değerlendirmek için 2019 Beers kriterleri ve TIME kriterleri kullanıldı. Aynı çalışma popülasyonunda Beers kriterleri, TIME kriterleri ile kesitsel karşılaştırmalı olarak değerlendirildi. Uygunsuz ilaç kullanımı TIME ve Beers kriterleri için ayrı ayrı, toplam çalışma popülasyonu içinde ilgili kritere göre olan hasta sayısı, hasta yüzdesi ve ayrıca toplam UİK durum sayısı olarak hesaplandı ve UİK kriterleri birbiri ile karşılaştırıldı. Bulgular: Çalışmamıza alınan 385 geriatrik hastanın %67,8'i kadın, %32,2'i erkek cinsiyetten oluşmaktadır. Çalışmamızda TIME-to STOP kriterleri ile tespit edilebilen uygunsuz ilaç kullanımı prevelansı %33 olarak bulundu. Bu sonuç 2019 Beers ile tespit edilebilen prevelanstan %10,9 daha fazladır. TIME-to START kriterlerine göre ise olguların %98,4'ünde ihmal edilen ilaç kullanımı saptanmıştır. TIME-to STOP kriterlerine göre ortalama uygunsuz ilaç kullanımı sayısı, Beers kriterlerinden istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksektir (p:0.01; p<0.05). TIME-to STOP kriterlerine göre uygunsuz ilaç kullanımı saptanan olgu oranı, Beers kriterlerine göre uygunsuz ilaç kullanımı saptanan olgu oranından istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksektir (p:0.00; p<0.05). Sonuç: TIME-to STOP kriterlerinin ülkemiz yaşlılarında, UİK durumlarını değerlendirmede daha başarılı olduğunu düşündürmektedir. İlaveten polifarmasi saptananlarda TIME-to STOP/START ve Beers kriterlerinde UİK durumu anlamlı şekilde daha fazla görülmüştür. Sonuç olarak, fazla sayıda ilaç kullanan ve fazla sayıda kronik hastalığı olan yaşlılarda UİK değerlendirilmesi klinik farmakolojide farmakoekonomi, farmakovijilans, ilaç uyuncu kavramları yönüyle önem taşımaktadır. Anahtar Kelimeler: Uygunsuz ilaç kullanımı, TIME, Beers 2019, Polifarmasi